Aktualności
Strona główna » Szemot (Księga Wyjścia) » „Lud” czy „synowie Izraela”? Parsza Beszalach

„Lud” czy „synowie Izraela”? Parsza Beszalach

Rabin Icchak Rapoport komentuje parszę Beszalach

Paraszat Beszalach, 10 Szwat 5774

Pierwsze dwa wersety naszej parszy mówią: A gdy faraon odprawiał lud, Bóg nie powiódł ich drogą przez ziemię Filistynów, chociaż było to blisko, bo rzekł Bóg: „Może lud będzie żałował, gdy zobaczą wojnę, i wrócą do Egiptu”. I Bóg prowadził lud drogą okrężną po pustyni nad Morzem Trzcin i uzbrojeni wyszli synowie Izraela z ziemi egipskiej. (tłumaczenie własne)

Uważny czytelnik ma od razu pytanie. Cztery razy w tych dwóch wersetach Tora odnosi się do narodu żydowskiego – pierwsze trzy razy jako ”lud” a czwarty raz jako „synowie Izraela”. Dlaczego nagle taka zmiana?

Rabin Shlomo Luntschitz, urodzony w Łęczycy (niem. Luntschitz) w 16-ym wieku; później Naczelny Rabin Jesziwy w Lwowie, a jeszcze później Rabin Pragi; napisał komentarz do Tory pod imieniem Kli Jakar. Rabin Luntschitz już zadał nasze pytanie i zwraca naszą uwagę na fakt, że Tora używa niezwykłego wyrazu dla słowa „uzbrojeni”. Zamiast użyć hebrajskiego słowa mezujanim, które dosłownie oznacza „uzbrojeni”, Tora używa słowa chamuszim. Słowo chamuszim pojawia się w całej Torze tylko jeden raz – a więc niemożliwe jest wyszukać dla niego inny kontekst w Torze. W późniejszych księgach Tanachu, np. już w pierwszym rozdziale Księgi Jehoszua, pojawia się słowo chamuszim ponownie i tam komentatorzy  tłumaczą je, jako mezujanim, czyli uzbrojeni, ale pozostaje nadal pytanie, dlaczego? Dlaczego nie mogła Tora po prostu użyć słowa mezujanim i byłoby po sprawie? Do czego Tora się odnosi, używając właśnie tego słowa? Rabin Luntschitz cytuje Midrasz, który widzi w słowie chamuszim wskazówkę do słowa chumasz, czyli pięcioksiąg. Broń którą posiadali Izraelici wychodzące z Egiptu była Tora, a nie jakieś tam szable. Rabin Luntschitz dodaje, że jest w tym Midraszu pewna logika: jaką korzyść przynisosła by normalna broń ludziom, którzy byli niewolnikami przez 210 lat? Nie wiedzieliby co zrobić z normalnym uzbrojeniem! Ale jeśli widzimy ich oddanie się Torze, czyli przymierzu z B-giem, które zaczął ich praojciec Abraham, jako ich broni i tarczy – to wtedy werset nabiera sensu.

A Tora prawie że „popycha” nas do takiego zrozumienia wersetu, poprzez wyżej wymienioną osobliwość w tekście – tzn. że trzy razy w dwóch kolejnych wersetach Izraelici są nazwani ludem a potem nagle, przy czwartym razu, stoi że „uzbrojeni wyszli synowie Izraela z ziemi egipskiej” zamiast „uzbrojony wyszedł lud z ziemi egipskiej”. Nagle jesteśmy „synami Izraela” a nie po prostu „ludem” – a bycie „Izraelem” jest równoznaczne z byciem „oddanym”. Skąd ja to wiem? Zobaczmy opowieść z Księgi Rodzaju w której Jakub staje się Izraelem. W tej opowieści Jakub się zmaga z aniołem przez całą noc[1]. Kto by miał odwagę zacząć się bić z aniołem? W Judaizmie aniołowie nie mają wolnej woli i wykonują tylko polecenia B-ga i bicie się z aniołem byłoby więc jak bicie się ze samym B-giem! Jakub nie tylko że miał odwagę zacząć się bić z aniołem– ale i  również się mu nie poddawał. Przez całą noc Jakub się zmaga z aniołem i kiedy anioł widzi że nie potrafi go pokonać, to on Jakuba zamiast tego rani, dotykając/uderzając go po staw biodrowy – ale nawet wtedy Jakub się nie poddaje! Następnie anioł go błaga, żeby ten go puścił (powtarzam: anioł który nie ma własnej woli, a tylko wykonuje wolę B-ga) – a Jakub się nie zgadza! Co Jakub tutaj robi?? Jakub się nauczył czegoś bardzo ważnego od swojego dziadka Abrahama.  Abraham się „kłócił” z B-giem dla dobra mieszkańców Sodomy i Gomory i Jakub się stąd nauczył, że kiedy wiesz, jaka jest prawidłowa droga to jej nie opuszczasz, obojętnie, co by się nie działo – nawet jeśliby sam B-g, że tak powiem, stoi przeciwko. Stojąc przed aniołem, Jakub zrozumiał że on tutaj i teraz ma możliwość osiągnięcia tego, co osiągnął jego dziadek Abraham. O Noem Tora mówi, że on chodził z B-giem [Ks. Rodzaju 6:9], ale do Abrama, właśnie przed tym, kiedy B-g zmienił jego imię z Abram na Abraham, B-g nakazuje Abramowi: „idź przede mną” [Ks. Rodzaju 17:1]. Nie „ze mną” ale „przede mną”. Stojąc przed aniołem, Jakub zrozumiał, że teraz jest jego okazja do pokazania że on, jak i jego dziadek, Abraham, potrafi iść „przed B-giem”. I tak samo, jak B-g wtedy zmienił imię Abrama na Abraham, tak i On tutaj, na końcu opowieści, zmienia imię Jakuba na Izrael. Jeśli potrafisz „iść przed B-giem”, to nie jesteś limitowany przez tę misją życiową, która dali ci rodzice, nadając ci twoje imię[2]. Jeśli potrafisz iść „przed B-giem”, to B-g ci da nowe imię i otrzymasz nową misję dla ciebie i dla twoich potomków. Takie coś potrafił zrobić Abraham i takie coś potrafił zrobić Jakub. A kiedy naród wybrany potrafił się na tyle oddać misji, którą nadał mu B-g przez Mojżesza, wtedy B-g zmienia jego imię z bycia po prostu „ludem” na bycie „synami Izraela”. Obyśmy potrafili podążać śladami tych wielkich ludzi, znaleźć tą misję, którą Haszem nam dał, i obyśmy się nigdy się nie bali, ani się nie zniechęcali do jej realizacji. Wtedy naprawdę będziemy Izraelem.

Szabat Szalom!

Rabin Icchak Rapoport

Noahide World Center w Jerozolimie

PS. Każdy który śledzi wiadomości z Izraela rozumie, że do dnia dzisiejszego upór i nie poddawanie się znajduje się pośród kwintesencyjnych warunków przetrwania narodu Izraela i jego państwa.



[1] W tekście owszem nie stoi że to był anioł i raczej stoi „isz”, czyli mężczyzna, ale z Tory Ustnej wiemy że to był anioł.

[2] Zobacz Midrasz Tanchuma, Haazinu 7, Talmud Babiloński trakta Joma folio 38b i 83b.

  Czy ta wiadomość była użyteczna albo pomocna dla Ciebie? Proszę rozważyć wsparcie naszych projektów.

O nas Yitzhak Rapoport

Yitzhak Rapoport
Rabbi Yitzchak Rapoport is a native of Stockholm, Sweden. He received his rabbinical ordination in Israel in 2002 from Yeshivat Hamivtar (Efrat), as well as from HaGaon HaRav Zalman Nechemia Goldberg shlit”a. From 2002 to 2006 Rabbi Rapoport served as the rabbi of Oslo, Norway. Being of Polish descent he became interested in the rebirth of Jewish communities in Poland, and consequently took up the position as Rabbi of Wroclaw (Breslau) and Silesia in the fall of 2006 until 2011.

Dodaj komentarz