Aktualności
Strona główna » Studiowanie Tory » Parę refleksji o Megilat Ester (Księgi Estery)
Parę refleksji o Megilat Ester (Księgi Estery)

Parę refleksji o Megilat Ester (Księgi Estery)

Rabin Icchak Rapoport odkrywa głębsze znaczenie

Księgi Estery


Opowieść Księgi Estery ma dość przeciętną fabułę:
•    Na początku wszystko wydaje się dobre i w porządku – jest wielka impreza Króła Achaszwerosza, w której jest podkreślone, że się szanuje ograniczenia dietyczne u gości (czyli np. kaszrut). Werset chwali Achaszwerosza, mówiąc: “Picie odbywało się według takiego polecenia: nie było nikogo przymuszającego, bo tak zarządził król wszystkim urzędnikom swego domu: Niech każdy czyni, co mu się podoba.” (1:8)
•    Nagle (rozdział 3) pojawia się zło (czyli Haman) i wszystko się robi niebezpieczne i groźne (czyli dekret zamordowania wszystkich Żydów).
•    Bohaterowie historii podejmują działania i ratują sytuację (Ester i Mordechai, rozdziały 5-8).
•    Wszystko zostaje uratowane i sytuacja wychodzi na lepszą niż przedtem (rozdziały 8-10) – niby „żyli długo i szczęśliwie, koniec.”

Ale tekst Księgi Estery zawiera wielką ilość wskazówek odnośnie głębszej warstwy zrozumienia historii i należy nam na te wskazówki zwrócić uwagę. Zacznijmy od rzeczy prostej: imion. Dzisiaj imiona Ester i Mordechai to popularne żydowskie imiona – ale czy one pierwotnie były żydowskie? Nie! Ester to adaptacja imienia Isztar, starożytnej bogini, którą grecy później nazwali Astarte. Wyobraźcie sobie, co za skandal! Żydowska bohaterka nosi imię starożytnej bogini! Prawdziwy szok. A czy przynajmniej Mordechai miał żydowskie imię? Też nie! Imię Mordechai jest adapcją imienia starożytnego bożka Marduk, którego grecy później nazwali Mardochaios. Widzimy więc, że początek, który przy powierzchownym czytaniu wydawał nam się fajny, w rzeczywistości nie jest taki fajny. Rzeczywiście, była wielka impreza i Żydzi mogli otrzymać koszerne posiłki (jak dzisiaj w samolotach). Ale sytuacja, w której największy rabin narodu (czyli Mordechai) nosi pogańskie imię nie jest dobrą sytuacją. I Księga nam podkreśla wagę imienia, mówiąc nam: „A był on (Mordechai) opiekunem Hadassy, to jest Estery, córki stryja swego, bo nie miała ona ojca ani matki” (2:7). Czyli nasza bohaterka to Ester, ale Hadassa, Hadassa, ale Ester. Ciekawe.
A jaka jest etymologia imienia Haman? Naukowscy wskazują na perskie słowo hamayun, co oznacza ‘znakomity’ albo ‘wspaniały’. Zauważcie kontrast:  Żydzi mają imiona bożków pogańskich a poganin ma imię w „stylu” żydowskim czyli imię ze znaczeniem. (Należy podkreślić, że pomimo „stylu” niby-żydowskiego jednak imię „wspaniały” i/albo „znakomity” wskazuje na zupełny brak skromności, czyli wbrew zasadom Judaizmu.)

A co z imieniem samego święta, czyli Purim? Czytając Megilat Ester dowiadujemy się, że słowo „purim” oznacza „losy” (w sensie loterii) po persku. Bierze się to z faktu, iż w opowieści megili, Haman posłużył się systemem losowania w decydowaniu o dniu, w którym wszyscy Żydzi mieli zostać wymordowani. Te dwa fakty mnie zawsze zastanawiały. Po pierwsze jest dziwne, że Haman „przekazał” taką ważną decyzję systemowi losowania. Korona i zwieńczenie wszystkich jego starań, a on w tej kwestii ciągnie losy? Co za dziwne zachowanie? A po drugie Żydzi decydują aby nadać perską nazwę dla święta, które będzie oznaczać dzień ratunku przed potencjalnym ludobójstwem! „Purim” oznacza „losy” (w sensie loterii) po persku, a nie po hebrajsku. To jest jedyne święto całego kalendarza żydowskiego, które ma nie-żydowską nazwę. A przy okazji, jego imię pochodzi z jednego szczegółu opowieści Megilat Ester – szczegółu, który wydaje się zupełnie przypadkowy. Co się tutaj dzieje?

Aby dojść do odpowiedzi zwróćmy najpierw uwagę na fakt, że w Megilat Ester ani jeden raz nie jest wspominane imię B-ga. Jak to należy zrozumieć? Przesłaniem Księgy Estery jest, że B-g jest zawsze i wszędzie, nawet jeśli On się nie pokazuje. W opowieści Księgi Estery wygląda, jakby wszystko zmierzało do zniszczenia całego narodu – a nagle wszystko się zmienia na dobre. Właśnie to jest przesłanie Księgy Estery: Haszem kieruje wszystkim i nawet to, co nam się wydaje, jako bardzo złe, jest częścią Jego planu i wyjdzie na końcu na dobre. I tak widzimy w Księdze Estery, że wszystko co Haman planował jako złe, w końcu odwróciło się na dobre. Ester jest Hadassą albo Hadassa jest Esterą; innymi słowy, sytuacje które się wydają złe mogą ukrywać w sobie wielką pozytywną moc i siłę. „Ester” po hebrajsku oznacza „ukryty”. Kto był ukryty? Haszem. Wyglądało jakby wszystko zmierzało do anihilacji, a jednak nagle wszystko wyszło na lepsze, niż było poprzednie.
Nasi mędrcy wybrali nazwę „Purim” dla tego święta – czyli perskie słowo oznaczające „losy w loterii” –  aby zaznaczyć, że wszystko jest w rękach Haszem, nawet takie totalnie przypadkowe sprawy, jak losy w loterii. Talmud powiedział: Wszystko jest w rękach Haszem ,oprócz bojaźni do Haszem.
Chag Purim Sameach! Wesołego Purimu!

Icchak Rapoport

Rabin Icchak Rapoport odkrywa głębsze znaczenie Księgi Estery Opowieść Księgi Estery ma dość przeciętną fabułę: •    Na początku wszystko wydaje się dobre i w porządku – jest wielka impreza Króła Achaszwerosza, w której jest podkreślone, że się szanuje ograniczenia dietyczne u gości (czyli np. kaszrut). Werset chwali Achaszwerosza, mówiąc: “Picie odbywało się według takiego polecenia: ...

Przejrzyj przegląd

Ocena użytkownika: Bądź pierwszy!
0

  Czy ta wiadomość była użyteczna albo pomocna dla Ciebie? Proszę rozważyć wsparcie naszych projektów.

O nas Yitzhak Rapoport

Yitzhak Rapoport
Rabbi Yitzchak Rapoport is a native of Stockholm, Sweden. He received his rabbinical ordination in Israel in 2002 from Yeshivat Hamivtar (Efrat), as well as from HaGaon HaRav Zalman Nechemia Goldberg shlit”a. From 2002 to 2006 Rabbi Rapoport served as the rabbi of Oslo, Norway. Being of Polish descent he became interested in the rebirth of Jewish communities in Poland, and consequently took up the position as Rabbi of Wroclaw (Breslau) and Silesia in the fall of 2006 until 2011.

Dodaj komentarz