Aktualności
Strona główna » Studiowanie Tory » Czyż nie powinienem być litościwy?

Czyż nie powinienem być litościwy?

 Rabin Cherky wyjaśnia, dlaczego atrubut litości przeważa nad atrybutem prawdy.

Co tak naprawdę myślał prorok Jonasz? Dlaczego usiłował uciec zamiast wypełnić rozkaz otrzymany od Boga aby wygłosić Orędzie do Ninwe? Czy jego obiekcje można sprowadzić do znanego sformułowania, iż skoro „Nie-Żydzi bliscy są tszuwy (skruchy)”, ich postępowanie posłuży za podstawę do krytyki Izraelitów? Czyż Jonasz nie chciał, jak pozostali prorocy Izraela, uczynić świat lepszym?

Być może Jonasz nie był usatysfakcjonowany samą istotą skruchy, jakiej należałoby oczekiwać od mieszkańców Ninwe. Nie byłaby ona niczym innym, jak tylko karykaturą prawdziwej skruchy. Jasne jest, że mieszkańcy Ninwe motywowani byli uczuciem strachu, a nie miłością do Boga. Nie udawali oni nawet właściwego strachu wobec Boga, który prowadzi do etycznej transformacji duszy, kierowali się raczej zagrożeniem fizycznym, które należało usunąć. Ale pomimo to, skrucha ta, choć niezwykle powierzchowna, została przyjęta przez Świętego, Niechaj Będzie Błogosławiony. Ninwe otrzymała przebaczenie, a jej mieszkańcy w przyszłości Zniszczyli królestwo Samarii.

Pomimo logiki tej interpretacji, tekst nijak nie sugeruje tych idei. Prosty sens tekstu sugeruje, że Jonasz był przeciwny akceptowaniu skruchy tamtejszych mieszkańców. „I dlatego wyruszyłem szybko, uciekłem do Tarszisz, gdyż wiem, żeś jest Bogiem litościwym, okazującym współczucie, cierpliwym i pełnym dobroci i gotowym przebaczać zło” [Ks. Jonasza 4:2]. Na tej liście cech Boga Jonasz nie umieścił prawdy, choć w innych miejscach w Torze pojawia się ona w ich kontekście.

Samo jego imię (Jona w jęz. Hebrajskim znaczy ‘gołąb’) pokazuje, że jako gołąb jest on lojalny swojemu partnerowi prawdzie. Jest synem Amitaja, którego imię wywodzi się ze słowa met (prawda).

Wszystkie próby, na jakie jest Jonasz wystawiony mają na celu rozwinięcie w nim poczucia miłości do życia na bazie zamiłowania do prawdy. Przede wszystkim sztorm jest wyrazem żywotnych sił morza. Następnie połyka go ryba – żywe stworzenie, które ocala go od śmierci. Potem jest „ciężarna ryba, która ma sześćset tysięcy zarodków” (Midrasz), a na koniec chroni go krzak rycynusa, co czyni go szczęśliwym człowiekiem. Aby istniało życie, potrzeba koniecznym jest, aby była duża dawka litości. „jeśli pragniesz wyroku, świat nie może istnieć. Jeśli pragniesz świata, nie może być sprawiedliwego wyroku” [Bereszit Raba, Vajera].

Logiczny wywód „kal wahomer” jest też użyty aby przekonać Jonasza aby zaakceptował znaczenie cechy litości. „Byłeś litościwy dla krzaku rycynusa… Czyż ja nie powinienem być litościwy dla Ninwe?” [Księga Jonasza 4:10-11]. W tym miejscu księga się kończy bez żadnej odpowiedzi proroka. Ktoś, kto nalega na przewagę prawdy, wbrew pragnieniu Świętego, niechaj Będzie Błogosławiony do akceptowania skruszonych, nie otrzyma odpowiedzi. W czytaniu dodatkowym do Tory z księg proroków w Jom Kipur, nasza tradycja wypełnia brakujący tekst „Trzynastoma Atrybutami Litości” wymienionymi w księdze Micheasza, w taki sposób, jakby to Jonasz je recytował. Jak napisano, „Jonasz natychmiast padł na twarz, mówiąc: rządź swoim światem za pomocą atrybutu litości” [Jalkut Szimoni, Jonasz 4:551].

Zobaczcie, jak ważna jest skrucha, ważniejsza od atrybutu prawdy, aby świat mógł istnieć dalej.

(dziękuję Rabinowi Yosefowi Ashton za niektóre z powyższych idei.)

  Czy ta wiadomość była użyteczna albo pomocna dla Ciebie? Proszę rozważyć wsparcie naszych projektów.

O nas Yitzhak Rapoport

Yitzhak Rapoport
Rabbi Yitzchak Rapoport is a native of Stockholm, Sweden. He received his rabbinical ordination in Israel in 2002 from Yeshivat Hamivtar (Efrat), as well as from HaGaon HaRav Zalman Nechemia Goldberg shlit”a. From 2002 to 2006 Rabbi Rapoport served as the rabbi of Oslo, Norway. Being of Polish descent he became interested in the rebirth of Jewish communities in Poland, and consequently took up the position as Rabbi of Wroclaw (Breslau) and Silesia in the fall of 2006 until 2011.

Dodaj komentarz