Aktualności
Strona główna » Bamidbar (Księga Liczb) » Balaam i Nietzsche

Balaam i Nietzsche

Parsza Balak z perspektywy Rabina Cherky

Spośród wielu komentarzy do słów naszych mędrców na temat tego, dlaczego człowiek porównywalny do Mojżesza wyrósł pośród innych narodów – a chodzi tu o Balaam, syna Beora – wnikliwa analiza Maharala wydaje się najciekawsza, gdyż dotyka ona istoty sprawy. Kim Mojżesz jest dla Izraela, a jest on istotą zbiorowej duszy narodu, tym samym jest i Balaam pośród pozostałych narodów. Balaam to istota opozycji ludzkości wobec Izraela.

Fakt, że jest on obcy, wynosi Balaama ponad byle jakie argumenty za krytykowaniem Izraela z powodu wypadków, które miały miejsce w Szitim w czasach jego proroctw. Potrafił on dostrzec swoim bystrym wzrokiem samo sedno wysokiego poziomu narodu. Jego wielkość wywiera na nim takie wrażenie, że sam zaczyna marzyć o losie podobnym do losu Synów Izraela. „Obym umarł śmiercią sprawiedliwych i oby mój koniec tak wyglądał” [Księga Liczb 23:10].

Ale ten punkt widzenia wiedzie go do rzadko spotykanego antysemityzmu, opartego na wrodzonej zazdrości. Rada Balaama, jak doprowadzić Izraelitów do grzechu to nie tylko prosty przykład zła opartego na niskich pobudkach i instynktach. Chodzi tu raczej o wyrażenie kontrastu pomiędzy prostym człowieczeństwem, które dąży utrzymania swojego status quo, a postulatem rozwoju relacji z Bogiem, który nie jest jej częścią, i który jest transcendentny, i którego reprezentuje Izrael.

Takie wrogie napięcie pojawia się w dobrze opisanych epokach historycznych, zawsze wtedy, kiedy to naród Izraela przygotowuje się do odegrania politycznej roli na scenie historii. Pierwszym przypadkiem, kiedy to pojawiła się ta destruktywna ambicja, była wzmianka o narodowej tożsamości, gdy Jakub uciekł od Labana. Wtedy to, Laban (który był albo dziadkiem Balaama, albo jego wcześniejszą inkarnacją) usiłował wszystko wykorzenić. To samo miało miejsce, gdy naród był gotów do wkroczenia do Kanaanu i Balaam pojawił się aby odciągnąć naród od jego korzeni.

To samo odnosi się także i do naszego pokolenia w czasach współczesnych, kiedy znaleźliśmy się na progu narodowego odrodzenia. Współczesna inkarnacja Balaama pojawiła się w postaci Friedricha Nietzsche. Z jednej strony, potrafił on napisać „Nadejdzie wielki dzień… i prastary Bóg Izraela będzie się cieszyć ze stworzenia Swojego świata i Swego narodu a my będziemy cieszyć się razem z nim” [Z „Jutrzenka”], z drugiej zaś – wyrażał on wrogie nastawienie wobec obawy, że, jak to ujął, Europa wpadnie w łapy Żydów., w co wierzył, gdyż przyznawał, jak wielkim narodem oni są.

Główna nauka płynąca z proroctwa Balsamowego jest taka, że „Oto jest naród, który wędruje samotnie i który nie wlicza się do innych narodów” [Księga Powtórzonego Prawa 23:9]. I tu trafia się okazja na poprawienie często popełnianego błędu: werset ten przyznaje, że Izrael nie jest częścią ogólnej ludzkości, ale nie stwierdza, że inne narody są nieistotne. My, którzy zostaliśmy wybrani do spełnienia proroctwa, że „wszystkie rodziny na ziemi będą Wami błogosławione” [Genesis 12:3], głęboko troszczymy się o wszystkie stworzenia powstałe na podobieństwo Boga. Ale zadanie podnoszenia całej ludzkości wymaga, że Izrael nie będzie zmieszany z innymi, tak aby stanowił on źródło powodzenia i dobra dla całego świata.

Rabin Cherki stoi na czele Brit Olam – Centrum Potomków Noego w Jerozolimie

  Czy ta wiadomość była użyteczna albo pomocna dla Ciebie? Proszę rozważyć wsparcie naszych projektów.

O nas Potomkowie Noego - centrum

Potomkowie Noego - centrum
Our Goals: To disseminate the message of the Torah to the Non-Jewish world. To act as a focus of activity based in Jerusalem related to Noahides throughout the world. To serve as a resource center for information and advice about religious principles and practices. To help establish Noahide communities around the world and to provide them with support. To establish a link between the Non-Jewish world and Jewish tradition and rabbis, including formal recognition of the Noahides by religious and national institutions of the Jewish people.

Dodaj komentarz